Tolk Zaza: tolken in het Zazaki voor sprekers uit Oost-Turkije

Zazakî, Kirmanckî, Dimlî: de taal die in Nederland meestal Zaza heet, heeft bij haar eigen sprekers meerdere namen. Een tolk Zaza tolkt tussen het Nederlands en deze taal uit Oost-Turkije. Voor u als opdrachtgever telt vooral iets praktisch: een tolk Kermandji of Turks is niet vanzelf een vervanging voor iemand die het Zaza echt spreekt. Waar het Zaza staat tussen de talen van de regio, waar de sprekers vandaan komen en hoe u een tolk Zaza aanvraagt die bij uw gesprekspartner past, leest u op deze pagina.

Is Zaza een Koerdische taal?

Zaza wordt door de meeste taalkundigen niet tot de Koerdische talen gerekend, maar gezien als een aparte noordwestelijke Iraanse taal. Het is verwant aan talen rond de Kaspische Zee, zoals het Talysh en het Gilaki. Een deel van de onderzoekers plaatst het Zaza wel onder een bredere Koerdische paraplu, omdat sprekers en Koerden eeuwenlang in hetzelfde gebied leven en veel cultuur delen.

Identiteit volgt de taalkundige indeling niet vanzelf. Veel Zaza-sprekers rekenen zichzelf tot de Koerden, terwijl anderen zich als een aparte groep zien. Voor een tolkgesprek hoeft u die vraag niet te beslechten. Welke naam uw gesprekspartner ook kiest, Zaza, Zazakî, Kirmanckî, Dimlî of Koerdisch Zaza, de tolk neemt die naam over.

Zaza staat in de talenlijst van SIGV Coöperatie als “Koerdisch (Zaza)”, omdat opdrachtgevers de taal vaak onder die naam zoeken. Ook bij ons vertaalbureau Koerdisch valt het Zaza onder de Koerdische talen, voor wie een brief of verklaring op schrift vertaald wil hebben. De indeling in de lijst is praktisch bedoeld en zegt niets over hoe uw gesprekspartner zichzelf ziet.

Waar komen Zaza-sprekers vandaan?

Zaza-sprekers komen uit Oost- en Zuidoost-Turkije, onder meer uit de provincies Tunceli, Bingöl, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Malatya, Muş en Bitlis, en uit delen van Adıyaman, Diyarbakır en Şanlıurfa. Buiten Turkije wonen er grote groepen in Duitsland en Zweden, en ook Nederland heeft een Zaza-sprekende gemeenschap. Veel families kwamen in de tweede helft van de twintigste eeuw als arbeidsmigrant of als vluchteling naar West-Europa.

Binnen het Zaza onderscheiden taalkundigen drie groepen dialecten: Noord-Zaza, Midden-Zaza en Zuid-Zaza. De verschillen zitten vooral in uitspraak en woordkeus, en sprekers uit verschillende streken verstaan elkaar in de regel. Toch helpt het een tolk om te weten uit welke streek iemand komt, zodat een streekeigen woord of uitdrukking niet voor verwarring zorgt.

Let op de naam Kirmanckî. Die lijkt sterk op Kurmanji of Kermandji, maar Zaza-sprekers uit het noorden, rond Tunceli, bedoelen er hun eigen taal mee. Staat er in een dossier “Kirmanckî”, vraag dan even door: een tolk Kermandji zou in dat geval de verkeerde keuze zijn.

Waarom een tolk Turks of Kermandji niet altijd volstaat

Een tolk Turks of Kermandji volstaat voor een Zaza-spreker alleen als die zich in die taal net zo goed uitdrukt als in het Zaza. Veel Zaza-sprekers uit Turkije zijn tweetalig met het Turks opgegroeid, en een deel spreekt ook Kermandji. Wie thuis altijd Zaza sprak, of wie op latere leeftijd naar Nederland kwam, beschrijft pijn, zorgen of een ingewikkelde gebeurtenis toch het nauwkeurigst in de eigen taal.

Tweetaligheid kan ook in uw voordeel werken. Spreekt uw gesprekspartner vloeiend Turks en geeft die daar zelf de voorkeur aan, dan kan een Turkse tolk prima werken. Vraag het gewoon vooraf: in welke taal wilt u het gesprek voeren? Het antwoord op die vraag is vaak duidelijker dan welke aanname over herkomst ook.

Voor een Zaza-spreker is een tolk Kermandji meestal geen goede oplossing. Zaza en Kermandji hebben woorden gemeen, maar verschillen in grammatica en klankstelsel, en een gesprek van een uur vraagt meer dan het herkennen van losse woorden.

Bij welke gesprekken helpt een tolk Zaza?

Een tolk Zaza helpt vooral bij gesprekken waarin iemand iets persoonlijks of ingewikkelds moet uitleggen. In de zorg gaat het om een intake bij de GGZ, een gesprek met de huisarts of een uitleg over een behandeling in het ziekenhuis. Bij ouderen die in hun eigen taal het meest op hun gemak zijn, maakt een tolk vaak het verschil tussen een gesprek waarin ze knikken en een gesprek waarin ze echt vertellen wat er speelt.

Buiten de zorg komt een tolk Zaza net zo goed in beeld. Denk aan een gesprek met een advocaat, een zitting bij de rechtbank, een gesprek met de gemeente over zorg thuis, of een oudergesprek op school. Het Zaza is een taal die volgens de UNESCO Atlas of the World’s Languages in Danger kwetsbaar is, en veel jongeren stappen over op het Turks of het Nederlands. Juist daardoor zitten er aan tafel soms drie generaties met een verschillende voorkeurstaal, en is het goed om vooraf te bespreken wie de tolk nodig heeft.

Een tolk Zaza aanvragen: zo gaat het

Een tolk Zaza aanvragen gaat het soepelst als u een paar dingen vooraf op een rij zet. Zaza is een kleinere taal, en met deze gegevens kunnen wij gericht zoeken:

1. Taal en streek. Noteer welke naam uw gesprekspartner voor de taal gebruikt en uit welke provincie of stad de familie komt.
2. Het soort gesprek. Een verhoor vraagt andere kennis dan een behandelgesprek. Vertel ons waar het gesprek over gaat, dan zoeken wij een tolk met passende ervaring.
3. De vorm. Kies of de tolk op locatie komt, telefonisch meedoet of via een videoverbinding tolkt. Bij een klein taalaanbod geeft tolken op afstand vaak meer ruimte in de planning.
4. Datum, tijd en duur. Hoe eerder wij die weten, hoe groter de kans op de tolk die het beste past.

Met die gegevens stellen wij een offerte op maat voor u op. Gaat u akkoord, dan bevestigen wij de afspraak met de gegevens van de tolk, zodat u weet wie er komt of inbelt.

De juiste persoon voor een gesprek in het Zaza

Voor een taal als het Zaza zit het werk vooral in het vinden van de juiste persoon. SIGV Coöperatie zoekt een tolk die het Zaza als eigen taal spreekt, het Nederlands goed beheerst en al vaker gesprekken zoals het uwe heeft getolkt. Onze tolken werken onder meer in ziekenhuizen en in de GGZ, en weten hoe gevoelig een gesprek over gezondheid kan zijn. Een brief of verklaring in het Zaza vertaalt ons vertaalbureau ook op schrift.

Families zijn vaak meertalig. Spreekt een familielid juist Turks of Kermandji, dan kunt u in dezelfde aanvraag een tolk huren voor die tweede taal. Zo hoeft u de planning niet over verschillende partijen te verdelen.

Een kleinere taal vraagt wat meer zoekwerk, maar dat zoekwerk doen wij, niet u. Vraag uw offerte aan voor uw gesprek in het Zaza.