Tolk Witrussisch: voor gesprekken met sprekers uit Belarus

Belarus heeft twee officiële talen, en dat merkt u zodra u een tolk zoekt. Een tolk Witrussisch brengt gesprekken over tussen het Nederlands en het Witrussisch, ook Belarussisch genoemd, een Oost-Slavische taal die sinds 1995 samen met het Russisch de officiële taal van het land is. Op deze pagina leest u wanneer u voor een tolk Witrussisch kiest en wanneer voor een tolk Russisch, wat het Witrussische schrift betekent voor namen en documenten, en in welke gesprekken de tolk zijn waarde bewijst.

Tolk Witrussisch of tolk Russisch?

De keuze tussen een tolk Witrussisch en een tolk Russisch hangt af van de taal waarin uw gesprekspartner zich het best uitdrukt, niet van het land in zijn paspoort. Volgens de Wit-Russische volkstelling van 2019 noemde ongeveer 60 procent van de inwoners het Witrussisch de moedertaal. Volgens diezelfde volkstelling van 2019 gebruikte maar ongeveer een kwart van de inwoners het Witrussisch ook thuis in het dagelijks leven.

Moedertaal en dagelijkse taal vallen in Belarus dus lang niet altijd samen. Veel mensen spreken in het dagelijks leven een mengvorm van Witrussisch en Russisch, die trasjanka heet. Iemand kan het Witrussisch als eigen taal voelen, en zich in een formeel gesprek toch makkelijker in het Russisch uitdrukken, of juist andersom.

Voor de meeste gesprekken is de keuze snel gemaakt. Spreekt uw gesprekspartner vooral Russisch, dan is een tolk Russisch vaak de logische keuze. Wie zich in het Witrussisch het meest op zijn gemak voelt, heeft baat bij een tolk die die taal als eigen taal spreekt. Vraag het bij twijfel gewoon aan de persoon zelf. Voor sommige mensen is de taalkeuze persoonlijk, en de vraag laat zien dat u daar rekening mee houdt.

Hoe verschilt Witrussisch van Russisch?

Witrussisch en Russisch zijn nauw verwant, maar het zijn twee aparte talen. Allebei horen ze bij de Oost-Slavische talen, samen met het Oekraïens, waar het Witrussisch binnen die groep het dichtst bij staat. Sprekers van de drie talen verstaan elkaar voor een groot deel, zeker bij alledaagse onderwerpen. In een gesprek bij de rechter of de arts zitten de verschillen in woordenschat, uitspraak en vaste uitdrukkingen, en daar gaat ongeveer verstaan wringen.

De ligging van Belarus is in de taal terug te horen. Het land, in Nederland ook bekend als Wit-Rusland, grenst aan Rusland, Oekraïne, Polen, Litouwen en Letland, en eeuwenlang contact met die buren heeft sporen nagelaten in de woordenschat. Een van de twee spellingsnormen van het Witrussisch, de Taraškievica, sluit in uitspraak zelfs meer aan bij het Pools, terwijl de officiële norm meer naar het Russisch kijkt.

Het Witrussische schrift: van ў tot Łacinka

Witrussisch wordt geschreven in het Cyrillische alfabet, met een paar letters die het Russisch niet kent, zoals ў en і. Vroeger werd de taal ook in een eigen Latijns alfabet geschreven, de Łacinka, dat u nog tegenkomt in oudere teksten en bij sommige schrijvers. Daarnaast bestaan er twee spellingsnormen naast elkaar: de officiële Narkamaŭka en de oudere Taraškievica.

Voor een gesprek met een tolk lijkt schrift een bijzaak, maar bij namen en plaatsnamen komt het ineens dichtbij. Een naam kan een Russische en een Witrussische vorm hebben, en in Latijnse letters valt die per document weer anders uit. Een tolk die beide talen kent, herkent zo’n verschil en kan u helpen om na te gaan of de naam in uw dossier dezelfde persoon of plaats betreft als in het gesprek.

Moeten er ook documenten uit Belarus vertaald worden, zoals een geboorteakte of een diploma, dan is dat werk voor een vertaler en niet voor een tolk. Als vertaalbureau kijken wij dan eerst in welke taal het document is opgesteld, want officiële stukken uit Belarus kunnen in het Russisch of in het Witrussisch zijn gesteld.

Wanneer schakelt u een tolk Witrussisch in?

Een tolk Witrussisch zet u in bij gesprekken waarin uw gesprekspartner zich in het Witrussisch het best kan uitdrukken en de inhoud ertoe doet. Voorbeelden uit de praktijk:

• Verblijf en asiel: een gesprek met een advocaat of een voorbereiding op een gehoor bij de IND.
• Rechtspraak: een zitting, een verhoor of een gesprek met een reclasseringswerker.
• Zorg: een intake, een uitleg over een behandeling of een gesprek in de GGZ.
• Werk en zaken: een overleg met een zakenpartner, een sollicitatiegesprek of een instructie op de werkvloer.
• Gemeente en onderwijs: een gesprek over een uitkering, huisvesting of de schoolloopbaan van een kind.

De Witrussischsprekende gemeenschap in Nederland is klein en woont verspreid over het land. Een tolk op locatie is daardoor niet altijd om de hoek te vinden. Telefonisch of via video tolken biedt dan uitkomst, zeker bij een korter gesprek of een vervolgafspraak.

Een tolk die Witrussisch als eigen taal spreekt

Bij een taal als het Witrussisch let SIGV Coöperatie er vooral op dat de tolk de taal echt als eigen taal spreekt, en niet alleen Russisch met wat Witrussische woorden. Wij vragen u vooraf welke taal uw gesprekspartner het liefst spreekt, en zoeken daar een tolk bij met ervaring in gesprekken zoals het uwe. Past een tolk Russisch in uw situatie beter, dan zeggen wij dat ook.

Achter SIGV Coöperatie zit geen winstoogmerk: de tolken vormen zelf de organisatie, en uw betaling komt bij hen terecht in plaats van bij een tussenlaag die aan elke opdracht verdient. Die opzet merkt u ook in het contact: wie belt met een vraag, krijgt mensen aan de lijn die het tolkwerk van binnenuit kennen. Of de tolk naast u zit, via de telefoon meeluistert of via video in beeld is, u kunt bij SIGV in elke vorm een tolk inhuren.

Een gesprekspartner uit Belarus spreekt misschien liever Russisch, misschien juist Witrussisch. Die keuze is aan hem of haar, en wij stemmen de tolk erop af. Neem contact met ons op wanneer u die vraag samen met ons wilt doorlopen.