Tolk Hazaragi: een gesprek in de eigen variant van het Dari

Het komt voor dat er voor een Hazara uit Afghanistan een Dari- of Farsi-tolk wordt geregeld, en dat het gesprek wel loopt, maar niet helemaal. Woorden worden herhaald, antwoorden blijven vaag, en achteraf weet niemand precies waar het schuurde. Een tolk Hazaragi is een tolk die zelf Hazaragi spreekt, de taal van de Hazara’s uit het centrale berggebied van Afghanistan, en die gesprekken mondeling naar het Nederlands vertaalt. Zo’n tolk hoort niet alleen wat er gezegd wordt, maar ook hoe. Hoe Hazaragi van het Dari verschilt, wanneer u welke tolk kiest en welke rol taal speelt in de asielprocedure, komt hier aan bod.

Hazaragi: een dialect van het Dari met een eigen klank

Hazaragi is een groep dialecten van het Dari, het Afghaanse Perzisch. Volgens de Engelstalige Wikipedia verstaan sprekers van Hazaragi en van het Dari uit Kabul elkaar goed, en zit het grootste verschil in het accent. Hazaragi is dus geen aparte taal, maar voor wie het thuis spreekt wel duidelijk iets anders dan het Dari van de radio of de school.

Hazaragi valt op door woorden die in ander Perzisch niet of nauwelijks voorkomen. De Engelstalige Wikipedia beschrijft een laag Turkse leenwoorden, zoals ata voor vader en qara voor zwart, en een laag woorden van Mongoolse oorsprong. Dergelijke woorden zijn voor een tolk uit Iran onbekend en voor een tolk uit Kabul soms ook. In een gesprek over familie, over het dorp of over wat er is gebeurd, duiken juist die woorden op.

Waar wordt Hazaragi gesproken?

Hazaragi wordt vooral gesproken in Hazarajat, het bergachtige midden van Afghanistan. Door oorlog en vervolging wonen veel Hazara’s inmiddels buiten dat gebied: in Kabul, in de Pakistaanse stad Quetta, in de Iraanse stad Mashhad en verder in Europa, Noord-Amerika en Australië. Wie in Nederland met Hazara’s werkt, heeft dus lang niet altijd met iemand te maken die rechtstreeks uit Afghanistan komt.

Waar iemand is opgegroeid, hoort u terug in de taal. Een Hazara die zijn jeugd in Iran doorbracht, gebruikt vaak Iraanse woorden en uitdrukkingen, terwijl iemand uit Quetta weer andere invloeden meeneemt. Voor de tolk is het nuttig om dat vooraf te weten, want dan kan hij zijn woordkeus erop afstemmen en weet hij waar hij moet doorvragen.

Wanneer kiest u een tolk Hazaragi in plaats van een tolk Dari?

Een tolk Hazaragi is de beste keuze wanneer uw gesprekspartner thuis Hazaragi spreekt en het gesprek over details, gevoelens of gebeurtenissen gaat. In zulke gesprekken telt ieder woord, en daar wegen de verschillen in accent en woordenschat het zwaarst. Een tolk die dezelfde variant spreekt, hoeft minder te raden en maakt het gesprek rustiger.

Voor een kort praktisch gesprek is een tolk die Kabuls Dari spreekt vaak ook prima, omdat Hazaragi en Kabuls Dari onderling goed verstaanbaar zijn. Een afspraak verzetten of een brief toelichten lukt met een goede Dari-tolk zonder problemen. Twijfelt u, vraag uw gesprekspartner dan welke taal hij of zij thuis spreekt en of eerdere gesprekken met een tolk goed verliepen. Dat antwoord zegt vaak meer dan het land in het dossier.

Hazaragi in de asielprocedure

In de asielprocedure is de manier waarop iemand spreekt meer dan een communicatiemiddel: het kan meewegen bij de vraag waar iemand vandaan komt. Volgens de IND, op een pagina die in september 2026 is bijgewerkt, gebruikt de IND sinds 1999 taalanalyse als er twijfel is over de herkomst die een asielzoeker opgeeft. Tijdens een taalanalysegesprek van ongeveer 45 minuten is standaard een tolk aanwezig, en achteraf beluistert een taalanalist de opname samen met een taalkundige van de IND.

Voor een Hazara betekent dat: het maakt uit dat hij in zijn eigen Hazaragi kan vertellen, met zijn eigen woorden voor plaatsen, familieleden en gebeurtenissen. Een tolk die die woorden kent, hoeft ze niet te vervangen door gewoon Dari of Farsi en hoeft niet te raden naar een plaatsnaam die hij nooit eerder hoorde.

Ook buiten de gesprekken met de IND speelt taal een rol. In de gesprekken met een advocaat worden het asielverhaal en de verklaringen voorbereid, en daar moet alles kloppen tot en met de volgorde van gebeurtenissen. Een tolk in de asielprocedure die het Hazaragi beheerst, voorkomt dat er in die voorbereiding al ruis ontstaat die later als tegenstrijdigheid wordt uitgelegd.

Hazaragi op papier

Hazaragi wordt geschreven in het Perzische schrift, net als het Dari, maar officiële documenten uit Afghanistan zijn in de regel in het Dari of het Pashto opgesteld, want dat zijn de twee landstalen. Voor een akte, een diploma of een ander document heeft u dus een vertaler Dari of Pashto nodig, geen vertaler Hazaragi. Via ons vertaalbureau kunt u zulke documenten beëdigd laten vertalen.

Gehoord worden in de eigen taal

Voor veel Hazara’s is hun taal verbonden met een geschiedenis van achterstelling, en een gesprek in de eigen variant van het Dari voelt dan als erkenning. Dat is geen detail: wie zich verstaan voelt, vertelt meer en vertelt het preciezer. Een tolk Hazaragi draagt daaraan bij, omdat uw gesprekspartner niet eerst hoeft over te schakelen naar een taal die net van iemand anders is.

SIGV Coöperatie heeft Hazaragi als aparte taal in het aanbod, naast Dari en Farsi. De IND en de Vreemdelingendienst horen tot de plekken waar onze tolken werken, dus zij weten hoe zwaar zo’n gesprek kan zijn. Wilt u een tolk inhuren, dan kan dat op locatie, en als de afstand of de tijd dat lastig maakt, ook telefonisch of via video. Lukt het niet om voor uw datum een tolk Hazaragi te vinden, dan zeggen wij dat eerlijk en bespreken wij met u of een Dari-tolk voor dit gesprek verantwoord is.

Als coöperatie hebben wij geen aandeelhouders die aan uw opdracht moeten verdienen. De tolken zijn zelf lid, en uw betaling komt ten goede aan het werk van de tolk zelf. Voor een taal waarvoor maar weinig tolken beschikbaar zijn, betekent dat ook dat de mensen die haar spreken een reden hebben om voor dit vak te blijven kiezen.

Een gesprek waarin iemand zich echt verstaan voelt, begint soms bij een kleine vraag: waar is hij of zij opgegroeid? Het antwoord helpt ons een tolk Hazaragi te kiezen met oor voor die streek. Vraag uw offerte aan zodra het gesprek in de agenda staat.