Tolk Catalaans: als uw gesprekspartner zich in het Catalaans het best uitdrukt

Spreekt iemand uit Barcelona, Valencia of Palma niet gewoon Spaans? Vaak wel. Toch zijn er gesprekken waarin een tolk Catalaans beter werkt dan een tolk Spaans, en die gesprekken zijn meestal de belangrijke. Een tolk Catalaans brengt gesproken Catalaans en Nederlands naar elkaar over, bij een zitting, een medisch gesprek, een onderhandeling of een bezoek van een delegatie. Deze pagina gaat over de plaats van het Catalaans naast het Spaans en het Occitaans, over de keuze tussen een tolk Catalaans en een tolk Spaans, en over wat u bij de aanvraag het best meteen vermeldt.

Catalaans is geen Spaans dialect

Catalaans is een zelfstandige Romaanse taal, net zoals Spaans, Frans en Italiaans dat zijn. Het heeft een eigen spelling, grammatica en literatuur, en een eigen taalinstituut: het Institut d’Estudis Catalans bewaakt de standaardtaal. De taal is geen tussenvorm van Spaans en Frans, ook al hoort een Nederlander er soms van allebei iets in.

De zelfstandigheid van het Catalaans is niet vanzelf gegaan. Het Catalaans is in de loop van de geschiedenis meerdere keren verboden geweest, en sprekers zijn daardoor vaak extra gehecht aan hun taal. In Catalonië is het Catalaans de voertaal van het basis- en middelbaar onderwijs, met Spaans als tweede taal. Een Catalaan die vraagt om een tolk in zijn eigen taal, vraagt dus niet om iets overbodigs, maar om de taal waarin hij is opgegroeid en heeft leren denken.

Waar wordt Catalaans gesproken?

Catalaans wordt gesproken in Catalonië, de regio Valencia, de Balearen en Andorra, en daarnaast in een strook van Aragón, in het zuiden van Frankrijk rond Perpignan en in de Italiaanse stad Alghero op Sardinië. In Catalonië, Valencia en op de Balearen is het officieel naast het Spaans. In Valencia heet de taal Valenciaans; het is dezelfde taal, met een eigen regionale norm die wordt vastgesteld door de Acadèmia Valenciana de la Llengua.

Andorra is het enige land waar Catalaans de enige officiële taal is; zo staat het in de grondwet van Andorra uit 1993. Voor een Andorrees is Catalaans dus niet een regionale taal maar gewoon de taal van de staat, van het gemeentehuis tot de rechtbank. Heeft u zakelijk of juridisch te maken met Andorra, dan is Catalaans de taal van de officiële stukken.

Tolk Catalaans of tolk Spaans: hoe kiest u?

Een tolk Catalaans is de betere keuze zodra uw gesprekspartner zich in het Catalaans vrijer en preciezer uitdrukt dan in het Spaans. Vrijwel alle Catalaanstaligen in Spanje spreken ook Spaans, dus het gaat zelden om kunnen. Het gaat om hoe goed iemand zijn verhaal kwijt kan als er veel op het spel staat.

Vraag bij twijfel altijd even na in welke taal uw gesprekspartner het gesprek wil voeren. Dat voelt misschien onwennig, maar de meeste mensen waarderen de vraag. Het laat zien dat u hun taal serieus neemt, en het voorkomt dat iemand een half gesprek lang in een tweede taal moet zoeken naar woorden.

Catalaans en Occitaans: verwant, maar niet uitwisselbaar

Het Catalaans is het nauwst verwant aan het Occitaans, dat van oudsher in Zuid-Frankrijk wordt gesproken. Taalkundigen rekenen beide tot dezelfde Occitaans-Romaanse groep, en in de middeleeuwen waren ze zo nauw verwant dat dichters vrij tussen de twee schreven. De afstand tussen het Catalaans en sommige Occitaanse dialecten is nog steeds vergelijkbaar met de afstand tussen de Occitaanse dialecten onderling.

Het grote verschil zit in de positie van de talen. Het Catalaans is officieel in drie Spaanse regio’s en in Andorra, heeft een vaste standaard en wordt dagelijks gebruikt in onderwijs, bestuur en media. Het Occitaans heeft in Frankrijk geen officiële status, kent geen eenduidige schrijfnorm en wordt vooral nog door ouderen gesproken.

Voor een tolkopdracht betekent dat: een tolk Catalaans is geen tolk Occitaans. Iemand die Catalaans spreekt, begrijpt een Occitaanse spreker misschien voor een flink deel, maar ‘een flink deel’ is voor een officieel gesprek niet genoeg. Bij een Occitaanse vraag kijken wij dus apart naar de mogelijkheden.

Wanneer schakelt u een tolk Catalaans in?

Een tolk Catalaans komt vooral in beeld bij gesprekken met Catalanen, Valencianen, Balearen en Andorrezen die in Nederland verblijven of hier zaken doen. Situaties waarin wij dat tegenkomen:

• Rechtspraak: een zitting of verhoor waarbij een Catalaanstalige partij, getuige of verdachte betrokken is.
• Zorg: een ziekenhuisopname of behandeling tijdens een verblijf in Nederland, waarbij klachten precies moeten worden uitgelegd.
• Gezin en onderwijs: gesprekken met school of jeugdzorg over kinderen van Catalaanse ouders.
• Zakelijk: onderhandelingen, bedrijfsbezoeken en beurzen met partners uit Catalonië, Valencia of Andorra.
• Cultuur en wetenschap: lezingen, festivals, universitaire samenwerkingen en bezoeken van delegaties.

De vorm van tolken hangt af van het gesprek. Aan tafel werkt de tolk meestal na elkaar: eerst spreekt de een, dan geeft de tolk alles in de andere taal weer, ook de twijfels en de nuances. Bij een congres of een zitting met veel sprekers kan simultaan tolken nodig zijn, eventueel fluisterend naast één of twee personen. Een korte afspraak kan ook aan de telefoon of met beeld, en dat is vaak de snelste route.

Catalaanse stukken: wanneer ook een vertaling nodig is

Een tolk is er voor het gesproken woord; documenten horen bij een vertaler. Een Catalaanse akte, een vonnis van een rechtbank in Barcelona of een contract met een Andorrees bedrijf moet op papier kloppen, en soms beëdigd vertaald zijn. Een vertaler Catalaans-Nederlands kent de juridische en administratieve termen van beide systemen en zorgt dat het document bruikbaar is bij Nederlandse instanties.

Andersom komt ook voor: een brief, verklaring of website die u van het Nederlands naar het Catalaans wilt laten vertalen, bijvoorbeeld om Catalaanse klanten of instanties in hun eigen taal aan te spreken. Een brief in de eigen taal van de ontvanger laat zien dat u moeite heeft gedaan, en zo’n brief leest voor een Catalaanse lezer heel anders dan een tekst in zijn tweede taal.

Rechtstreeks bij de tolken die Catalaans spreken

Voor een taal met minder tolken in Nederland telt vooral dat u snel bij de juiste persoon uitkomt. Bij SIGV Coöperatie gaat uw aanvraag rechtstreeks naar de tolken en vertalers die samen de coöperatie vormen; geen tussenlaag die uw vraag doorstuurt of er een marge op zet. Wie via ons een tolk inhuurt, krijgt iemand die niet alleen Catalaans spreekt, maar ook thuis is in het vakgebied van uw gesprek, van gezondheidszorg tot contractrecht.

Moeten er ook stukken vertaald worden, dan regelen wij dat als vertaalbureau dat ook Catalaans vertaalt, zodat namen, bedragen en vaktermen in tolkwerk en vertaling hetzelfde zijn. Laat ons bij de aanvraag weten of uw gesprekspartner Catalaans, Valenciaans of een Balearische variant spreekt. Dan zoeken wij de tolk die niet alleen de taal kent, maar ook de klank van thuis herkent.

Een Catalaanstalige gesprekspartner die in de eigen taal wordt ontvangen, merkt vanaf de eerste zin dat er aan hem of haar is gedacht. Vraag uw offerte aan en laat ons weten wanneer dat gesprek plaatsvindt.