Tolk bij politieverhoor: waar u recht op heeft en hoe het werkt

Een verhoor op het politiebureau is al spannend genoeg, en nog lastiger als u de vragen maar half verstaat. Een tolk bij politieverhoor is een onafhankelijke beroepstolk die alles wat de verhoorder vraagt in uw taal overbrengt, en uw antwoorden woord voor woord terug in het Nederlands. Wanneer u op zo’n tolk kunt rekenen, wie hem betaalt, waarom een familielid die rol niet kan overnemen en hoe het zit met het gesprek met uw advocaat, leest u op deze pagina.

 

Wanneer heeft u recht op een tolk bij politieverhoor?

U heeft recht op een tolk bij politieverhoor zodra uw Nederlands tekortschiet om de vragen en uw eigen antwoorden goed te volgen. Artikel 29b van het Wetboek van Strafvordering, in de versie die sinds 1 juli 2026 geldt, zegt het zonder omwegen: in alle gevallen waarin zo’n verdachte wordt gehoord, wordt de bijstand van een tolk ingeroepen. De verhorende ambtenaar roept de tolk op, en in het proces-verbaal komt te staan dat er een tolk bij was.

 

Het recht begint al vóór de eerste vraag. Wie wordt aangehouden, krijgt zijn rechten volgens de wet in een taal die hij begrijpt te horen. Ook de beschuldiging zelf moet u kunnen volgen, want pas als u weet waarvan u wordt verdacht, kunt u beslissen wat u wel en niet wilt verklaren.

 

Twijfelt de politie of u het verhoor in het Nederlands aankunt, dan hoort er volgens de Aanwijzing bijstand van tolken en vertalers van het Openbaar Ministerie een tolk bij te komen. Die aanwijzing legt de lat niet bij een gewoon gesprekje over het weer. De vraag is of u de vragen echt begrijpt, uw eigen verklaring kunt afleggen en daarin de nuances kunt aanbrengen die u belangrijk vindt.

 

Waarom geen familielid of vriend als tolk?

Een familielid of vriend kan de tolk bij een politieverhoor niet vervangen, omdat de wet de keuze bij de politie legt en niet bij de verdachte. Voor veel mensen is dat moeilijk te begrijpen, zeker als een broer of dochter perfect Nederlands spreekt en u zich bij hen veiliger voelt. Toch zijn er goede redenen voor die regel.

 

Een verhoor draait om precisie. Een woord als “meenemen” of “lenen” kan in een verklaring over diefstal het verschil maken, en een beroepstolk vertaalt precies wat u zegt, zonder iets te verzachten of weg te laten. Een familielid staat daarnaast nooit helemaal los van de zaak: misschien is hij zelf getuige, of wil hij u onbewust beschermen. Juist die onafhankelijkheid geeft uw verklaring later, bij de officier van justitie of de rechter, haar waarde.

 

Wie betaalt de tolk bij het verhoor?

Als verdachte betaalt u de tolk bij het verhoor niet. De politie regelt de tolk, en volgens de Rechtspraak betaalt de overheid de tolk die in een strafzaak nodig is. Op haar eigen website schrijft de politie dat zij zorgt voor een gratis tolk, bijvoorbeeld als u aangifte doet of wordt verhoord.

 

Een gratis tolk krijgen ook slachtoffers en getuigen. Doet u aangifte en begrijpt u het Nederlands niet goed, dan kunt u de politie zelf om een tolk vragen. Een aangifte legt vast wat er met u is gebeurd, en een misverstand daarin kan later lastig recht te zetten zijn.

 

Moet de tolk bij politieverhoor beëdigd zijn?

De tolk bij een politieverhoor is in beginsel een beëdigde tolk uit het Register beëdigde tolken en vertalers (Rbtv). De Wet beëdigde tolken en vertalers (Wbtv) verplicht de politie, het Openbaar Ministerie en de gerechten om in straf- en vreemdelingenzaken in beginsel tolken uit dat register in te zetten, zo legt Bureau Wbtv uit. Die plicht heet de afnameplicht.

 

Een uitzondering is alleen mogelijk als er niet op tijd een beëdigde tolk beschikbaar is, bijvoorbeeld bij een zeldzame taal of midden in de nacht. De politie moet dan in het proces-verbaal uitleggen waarom een andere tolk is ingezet. Voor u als verdachte is dat een extra waarborg: u of uw advocaat kan achteraf nagaan wie er heeft getolkt en waarom.

 

Ook tolken op afstand komt voor. De aanwijzing van het Openbaar Ministerie, die sinds 2014 geldt, staat telefonisch tolken toe bij een verhoor ter plaatse, en ook als er binnen zes uur geen tolk fysiek aanwezig kan zijn. Een ervaren telefoontolk weet hoe hij in zo’n gesprek de beurten helder houdt, zodat niemand door elkaar praat en er geen zin verloren gaat.

 

Hoe verloopt een verhoor met een tolk?

Een verhoor met een tolk verloopt in dezelfde volgorde als elk ander verhoor, alleen gaat elke vraag en elk antwoord via de tolk. In de praktijk ziet dat er zo uit:

 

1. De politie roept de tolk op. U hoeft zelf niemand te bellen; de verhorende ambtenaar zorgt ervoor dat er een tolk in uw taal komt.
2. U hoort uw rechten in uw eigen taal. Waaronder het recht om te zwijgen en het recht op een advocaat.
3. Vraag en antwoord gaan via de tolk. De tolk vertaalt in de eerste persoon: zegt u “ik was thuis”, dan zegt de tolk ook “ik was thuis”, niet “hij zegt dat hij thuis was”.
4. Uw verklaring wordt voorgelezen. Aan het eind vertaalt de tolk wat er is opgeschreven, zodat u kunt controleren of het klopt.
5. Het proces-verbaal vermeldt de tolk. Daarmee staat vast dat u met bijstand van een tolk bent gehoord.

 

Begrijpt u de tolk niet goed, bijvoorbeeld omdat hij een ander dialect spreekt of een woord gebruikt dat u niet kent, zeg dat dan meteen. Een verhoor kan even stil worden gelegd om het op te lossen, en dat is beter dan een verklaring tekenen waar u niet helemaal achter staat.

 

Krijgt u ook een tolk voor het gesprek met uw advocaat?

Ja, ook voor het gesprek met uw advocaat heeft u recht op een tolk. Artikel 28 van het Wetboek van Strafvordering geeft een verdachte die het Nederlands onvoldoende beheerst het recht om ook voor zijn contacten met zijn raadsman een tolk in te schakelen. Daarbij staat er één belangrijk verschil met het verhoor: hier is de advocaat verantwoordelijk voor het oproepen van de tolk, niet de politie.

 

Het eerste gesprek met de advocaat is vaak het moment waarop u samen bepaalt hoe u het verhoor ingaat. U wilt vrijuit kunnen vertellen wat er is gebeurd, zonder dat een agent meeluistert of een familielid de woorden kiest. Een tolk die de sfeer van een politiebureau kent en de taal van het strafrecht, helpt u en uw advocaat om in korte tijd tot de kern te komen.

 

Wat gebeurt er na het verhoor?

Na het verhoor stopt uw recht op een tolk niet. Besluit het Openbaar Ministerie u te vervolgen, dan heeft u ook bij de zitting recht op een tolk, en bepaalde stukken, zoals de dagvaarding, moeten voor u worden vertaald. Hoe dat verder verloopt, ziet u terug in de rol van de tolk in het strafproces, tot en met de zitting en de uitspraak.

 

Snel een tolk die het politiebureau kent

Een verhoor laat zich zelden weken vooruit plannen. Iemand wordt aangehouden, de advocaat wil nog vóór het verhoor met zijn cliënt spreken, en binnen een paar uur moet er een tolk zijn die de taal spreekt en de situatie aankan. Onze tolken hebben door hun jarenlange werk voor de rechtspraak ervaring opgebouwd met gesprekken op het politiebureau en in huizen van bewaring. Ze weten hoe een consult onder tijdsdruk verloopt en blijven daarin rustig en precies.

 

Bent u advocaat en heeft u op korte termijn een tolk nodig voor een gesprek met een cliënt, of werkt u bij een instantie die verdachten, getuigen of slachtoffers hoort? SIGV Coöperatie stuurt u een tolk die in het Rbtv staat, voor de talen die veel gevraagd worden en ook voor talen waar het zoeken langer duurt. Bij spoed belt u het snelst: (030) 737 11 08. Wie niet eerst hoeft uit te leggen wat een verhoor inhoudt, kan direct aan de slag, en daarom een tolk inhuren bij ons scheelt u in zo’n situatie kostbare tijd.

 

Na het verhoor volgt vaak papierwerk: een vonnis, een brief van het Openbaar Ministerie of stukken uit het buitenland die in het dossier moeten. Via ons vertaalbureau laat u die stukken vertalen door beëdigde vertalers.

 

Een verhoor wacht niet, en een tolkaanvraag bij ons ook niet. Neem contact met ons op zodra de taal, de plek en het tijdstip bekend zijn.